Obujama bw’empewo kye ki?

Wali wegendereza nti ku nnaku ezimu olaba bulungi okusinga endala? Ennaku ezimu, empewo eba nnyonjo era nga nnungi nnyo. Naye ku nnaku endala, empewo eba ncaafu. Ewulikika nga ezitowa, ebamu olufu  era eyinza n’okuwunya.

Obutoffaali obumu obucaafu buba butono nnyo ne kiba nti tetusobola na kubulaba. Naye bwe tubussiza mu mpewo, buva mu mawugwe gaffe ne bugenda mu musaayi gwaffe, era busobola okukosa emibiri gyaffe.

Okunoonyereza kulaga nti obucaafu bw’empewo bukwata kyakubiri mu kutta abantu mu Afrika, nga buviirako abantu nga akakadde (1) kamu okufa mu mwaka. Omwana omu (1) ku buli mukaaga (6) abafa nga bali wansi w’emyaka etaano kiba kyekuusa ku bucaafu bw’empewo.

Obujama bw’empewo bukosa ebitundu by’omubiri gwaffe byonna, era buvaako endwadde z’omutima, okusannyalala, ne kookolo. Wadde ng’obucaafu bw’empewo bwa bulabe eri buli muntu bwa bulabe nnyo naddala eri abaana, abakadde, n’abo abalina embeera ez’ebyobulamu.

Kiki ekivaako empewo okubeera encaafu?

Ebikulu ebivaako obucaafu bw’empewo byawukana okusinziira ku kifo.

Mu Afrika, obucaafu bw’empewo mu nnyumba butera okuva ku kufumbisa amanda oba enku munda oba okumpi n’awaka.

Obujama bw’empewo obw’ebweru buva ku kwokya kasasiro, omukka ogufuluma mu mmotoka, enfuufu n’amakolero.

Tumanya tutya oba empewo eyonoonese?


Tusobola okupima obucaafu obuli mu mpewo nga tukozesa sensa. Nga ekyuma ekipima ebbugumu bwe kitugamba nga tufunye omusujja, sensa zino zitugamba ng’obucaafu bw’empewo sibulugi eri obulamu bwaffe. Sensulo eno etutegeeza omuwendo gw’obucaafu ng’esinziira ku muwendo gw’obutoffaali obucaafu obuli mu mpewo, AQI.


AQI etubuulira obucaafu obuli mu mpewo. Kiragala kitegeeza nti obucaafu bw’empewo butono era empewo nnungi okussa; langi emyufu ne kakobe kitegeeza nti empewo si nnungi kussa.
Ku nnaku ezimu, obucaafu mu Kampala buyinza okuba obubi oba obubi ddala ng’ebibuga ebisinga obucaafu mu nsi yonna.

Ebibiina ebiwerako mu Afrika bikola okupima obucaafu bw’empewo, omuli ne AirQo, ekisangibwa mu yunivasite y’e Makerere.

Nkole ntya?

Gavumenti ne bannansi bombi balina omulimu gwe balina okukola mu kukendeeza obucaafu.

Gavumenti zisobola okussa mu nkola amateeka ku mmotoka n’amakolero okukendeeza ku bucaafu, n’okussaawo empeereza y’okukung’aanya kasasiro. Enkola za gavumenti okusiga ensimbi mu bikolwa ebikendeeza ku bucaafu bw’empewo biyinza okutaasa ku nsaasaanya ya sente mu biseera eby’omu maaso olw’omutindo gw’empewo omubi.

Osobola okukola omulimu nga toyokya kasasiro era ng’ogamba abakulembeze b’ebitundu byo nti eno nsonga ekukwatako. Olukalala lw’ennamba z’essimu z’ababaka ba Palamenti ya Uganda luli wano.

Bw’oba ​​ovuga mmotoka, gezaako okuggyako yingini bw’oba ​​osiranidde mu kalippagano k’ebidduka okumala ebbanga.

Bw’oba ​​okozesa sitoovu y’amanda oba ey’enku, kirungi n’ogiteeka wabweru ng’ogikozesa, n’okukuumira abaana awatali mukka.

Osobola okulondoola obucaafu bw’empewo mu kitundu kyo ng’okozesa amawulire okuva ku mukutu gwa Airqo ne Smartphone app. Bw’oba ​​oyagala okufuna okumanyisibwa ku SMS ku mutindo gw’empewo mu kitundu kyo, osobola okuweereza obubaka ku nnamba eno: +256785031930

Masiki ez’omutindo ogwa waggulu zikuwa obukuumi okuva ku bucaafu bw’empewo, era olina okwewala okukolera dduyiro wabweru singa obucaafu buba bungi mu kitundu kyo.